TENDENCJA DO TYCIA

2018-03-13
TENDENCJA DO TYCIA

Czy naprawdę istnieje oraz ma aż tak duże znaczenie na występowanie nadwagi i otyłości,  czy to tylko wymówka?

Tendencja do tycia rozumiana jest jako łatwość przybierania na wadze lub inaczej trudność utrzymania prawidłowej masy ciała. Cecha ta może zwiększać ryzyko występowania nadwagi czy otyłości, ale jej nie gwarantuje.

Jakie osoby mają większą tendencję do tycia?

  • Genetycznie obciążone otyłością. Stwierdzono, że prawdopodobieństwo przekazania potomstwu predyspozycji do wystąpienia u nich tej metabolicznej choroby jest bardzo wysokie i wynosi 33%. W przypadku kiedy otyłość dotyczy jednego z rodziców ryzyko to wzrasta u dorosłych dzieci od 4 do 5 razy. Natomiast, gdy zjawisko to pojawia się u matki i ojca ryzyko może być 13 razy większe. Zidentyfikowano wiele genów, które mogą odgrywać istotną rolę w rozwoju otyłości. Mutacje mogą dotyczyć genów regulujących pobieranie pokarmu, przemianę materii czy dojrzewanie komórek tkanki tłuszczowej (adipocytów).
  • Osoby, których matki były otyłe podczas ciąży. Specjalistyczna literatura podaje, że prawdopodobieństwo ujawnienia się w życiu dojrzałym otyłości, nadciśnienia tętniczego, cukrzycy oraz zespołu metabolicznego jest większe u osób, których matki były otyłe podczas ich ciąż i nosi to nazwę programowania żywieniowego.
  • O niskiej/nadmiernie wysokiej masie urodzeniowej, która zwiększa ryzyko powstawania otyłości w późniejszym wieku. Ta potencjalna zależność może wynikać z nieprawidłowej kontroli apetytu przez ośrodkowy układ nerwowy lub zmian w strukturze i funkcji komórek beta trzustki powstałych w życiu płodowym.
  • Z nadwagą/otyłością w wieku dziecięcym. Ostateczna liczba komórek tłuszczowych w ustroju stabilizuje się wraz z zakończeniem procesu dojrzewania. Nadmierny przyrost liczby adipocytów w okresie dzieciństwa może prowadzić do rozwoju otyłości już w okresie młodzieńczym, a także w wieku dorosłym, gdyż jest to proces nieodwracalny.
  • Stosujące restrykcyjne diety odchudzające, prowadzące do obniżenia przemiany materii. Według badań każde kolejne zastosowanie diety niskoenergetycznej przez te osoby przynosiło coraz mniej zauważalne efekty, a w konsekwencji odporność na odchudzanie.
  • Kobiety w okresie przekwitania i osoby starsze na skutek obniżającej się wraz z wiekiem przemiany materii i niższej aktywności fizycznej.
  • O określonych typach budowy, np. typ pykniczny (osoby niewysokie, o szerokiej, krótkiej klatce piersiowej).
  • Posiadające zaburzenia hormonalne i neurologiczne, m.in. niedoczynność tarczycy, wady podwzgórza i przysadki - narządów zarządzających masą ciała i potrzebami energetycznymi ustroju.
  • Przyjmujące leki uspokajające, antydepresyjne, glukokortykosteroidy, pochodne estrogenu i progesteronu. Wzrost masy ciała może być efektem ubocznym stosowania wyżej wymienionych leków. Zmiana masy ciała w przypadku zażywania leków przeciwdepresyjnych związany jest z zaburzeniami w stężeniach greliny i leptyny - hormonów wykazujących duży wpływ na gospodarkę energetyczną organizmu. Prowadzą one do zachwiania równowagi między uczuciem sytości i głodu, wzrostu łaknienia i zaburzenia podstawowej przemiany materii.

Co pomoże utrzymać prawidłową masę ciała nawet osobom z tendencją do tycia?

  • Prawidłowo skomponowana dieta – zwłaszcza unikanie nadmiernego spożycia wysoko przetworzonej żywności, o dużej zawartości tłuszczów zwierzęcych i węglowodanów prostych oraz podjadania między posiłkami.
  • Aktywność fizyczna – energia dostarczana wraz z pożywieniem powinna być równoważona przez energię wydatkowaną na utrzymanie podstawowych funkcji życiowych oraz ruch w tym dodatkową aktywność fizyczną (co najmniej 30-45 minut dziennie), ale taką, która będzie sprawiała Ci przyjemność. Dodatni bilans energetyczny = dodatkowe kilogramy.
  • Witamina D3 – obecnie podkreśla się rolę witaminy D3 w metabolizmie ustroju oraz wpływ jej niedoboru na rozwój nadwagi i otyłości. Niedobór witaminy D3 może upośledzać działanie insuliny, wpływać niekorzystnie na metabolizm glukozy oraz inne procesy metaboliczne zarówno w tkance tłuszczowej, jak i w pozostałych tkankach.
  • W przypadku osób chorych zastosowanie leczenia farmakologicznego, połączonego z odpowiednią dietą i aktywnością fizyczną.

Podsumowując, tendencja do nadwagi i otyłości istnieje, ale w większości przypadków wykorzystywana jest jako najprostsze wytłumaczenie dla niepowodzeń związanych z utrzymaniem prawidłowej masy ciała. Czynniki genetyczne czy biologiczne mogą przyczyniać się do występowania skłonności do tycia, ale o występowaniu nadwagi i otyłości decydują przede wszystkim czynniki o charakterze środowiskowym. Wniosek z tego taki, że osoba, która posiada predyspozycje do nadmiernej masy ciała, ale odżywia się prawidłowo, nie będzie przybierała na wadze. Za jej wzrost odpowiadają głównie nasze nieprawidłowe zachowania żywieniowe, a nie tendencja, którą posiadamy.  


Literatura:

  • Adamski W., Szulińska M., Bogdański P., Wtórne przyczyny otyłości, Forum Zaburzeń Metabolicznych 2012, vol. 3, no 1, 6–13.
  • Ciborowska H., Rudnicka A., Dietetyka. Żywienie zdrowego i chorego człowieka, Wydawnictwo Lekarskie PZWL, Warszawa 2010.
  • Kanadys W., Leszczyńska-Gorzelak B., Oleszczuk J., Otyłość u kobiet. Aspekty kliniczne otyłości podczas ciąży, Perinatologia, Neonatologia i Ginekologia, tom 2, zeszyt 4, 254-265, 2009.
  • Nesterenko T.H., Aly H.: Fetal and neonatal programming: evidence and clinical implications. Am. J. Perinatol. 2009; 26: 191–198.
  • Męczekalski B., Czyżyk A., Warenik-Szymankiewicz A., Rola genów w powstawaniu otyłości. Współczesne poglądy, patogeneza, aspekty kliniczne, Endokrynologia, Otyłość i Zaburzenia Przemiany Materii 2008, tom 5, nr 1.
  • Przybylska D., Kurowska M., Przybylski P., Otyłość i nadwaga w populacji rozwojowej, Hygeia Public Health 2012, 47(1): 28-35.
  • Pudło H., Respondek M., Programowanie żywieniowe - wpływ odżywiania kobiet w ciąży na zdrowie dziecka, Journal of Education, Health and Sport. 2016;6(7):589-600.
  • Uthaya S., Thomas E.L., Hamilton G. i wsp.: Altered adiposity after extremely birth. Pediatr. Res. 2005; 57: 211–215.
  • Wąsowski M., Walicka M., Marcinowska-Suchowierska E., Otyłość – definicja, epidemiologia, patogeneza, Postępy Nauk Medycznych, t. XXVI, nr 4, 2013.
  • Wiśniewska L., Celińska-Miszczuk A., Perspektywa podmiotowa a problem nadwagi i otyłości – znaczenie współdziałania osoby i otoczenia w procesie odchudzania, Polskie Forum Psychologiczne, 2017, tom 22, numer 2, s. 316-335.
Pokaż więcej wpisów z Marzec 2018
English
Strona korzysta z plików cookie w celu realizacji usług zgodnie z Polityką dotyczącą cookies. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do cookie w Twojej przeglądarce.
Zamknij
pixel